BİLGİ
EDİNME KANUNU
Kanun
No. : 4982
Kabul
Tarihi :
09.10.2003
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE
1. — Bu
Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik,
tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi
edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
MADDE
2. — Bu
Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984
tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri
saklıdır.
Tanımlar
MADDE
3. — Bu
Kanunda geçen;
a)
Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde
geçen ve kapsama dahil olan bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün
makam ve mercileri,
b)
Başvuru sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak
kurum ve kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c)
Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu
Kanun kapsamındaki her türlü veriyi,
d)
Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı,
basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt,
mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video
kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve
veri taşıyıcılarını,
e)
Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin niteliğine göre,
kurum ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya belgenin
bir kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı hâllerde,
başvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not almasına
veya içeriğini görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f)
Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade
eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Bilgi
Edinme Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi
edinme hakkı
MADDE
4. —
Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de
ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı tüzel
kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet alanlarıyla
ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, bu
Kanun hükümlerinden yararlanırlar.
Türkiye'nin
taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri
saklıdır.
Bilgi
verme yükümlülüğü
MADDE
5. — Kurum
ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü
bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme
başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere,
gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu
Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu
Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Bilgi
Edinme Başvurusu
Başvuru
usulü
MADDE
6. —
Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası,
oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin
unvanı ve adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren
dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa
yapılır. Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının veya yazının
kimden neşet ettiğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin yasal
olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer
iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede,
istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek
bilgi veya belgenin niteliği
MADDE
7. —
Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde
bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere
ilişkin olmalıdır.
Kurum
ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya
da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için
yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen
bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde
bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve
durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış
veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler
MADDE
8. — Kurum
ve kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve benzeri
yollarla kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına
konu olamaz. Ancak, yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya
belgelerin ne şekilde, ne zaman ve nerede yayımlandığı veya açıklandığı
başvurana bildirilir.
Gizli
bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme
MADDE
9. — İstenen
bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan
bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve
bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge,
gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan
sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma
gerekçesi başvurana yazılı olarak bildirilir.
Bilgi
veya belgeye erişim
MADDE
10. —
Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir
kopyasını verirler.
Bilgi
veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün olmadığı
veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde, kurum ve
kuruluşlar ilgilinin;
a)
Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını
incelemesi ve not alabilmesini,
b)
Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c)
Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi
veya belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde
edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır.
Başvurunun
yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi
veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet
tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil
edebilir.
Bilgi
veya belgeye erişim süreleri
MADDE
11.—
Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi
onbeş iş günü içinde sağlarlar. Ancak
istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka
bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve
kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin
birden fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya
belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin
uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak ve onbeş
iş günlük sürenin bitiminden önce bildirilir.
10
uncu maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken maliyet
tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle onbeş
iş günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş
iş günü içinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların
cevaplandırılması
MADDE
12. —
Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını
yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun
reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru
yolları belirtilir.
İtiraz
usulü
MADDE
13. —
Bilgi edinme istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen
sebeplerle reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce
kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde
Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde
verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya
belgeyi onbeş iş günü içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula
itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini durdurur.
Bilgi
Edinme Değerlendirme Kurulu
MADDE
14. —
Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci
maddelerde öngörülen sebeplere dayanılarak verilen kararları
incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına
ilişkin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
oluşturulmuştur.
Kurul;
birer üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi kurumları
içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku, idare
hukuku ve anayasa hukuku alanlarında profesör veya doçent unvanına
sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar Birliğinin baro başkanı seçilme
yeterliliğine sahip kişiler içinden göstereceği iki aday, iki üyesi
en az genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de
Adalet Bakanının önerisi üzerine bu Bakanlıkta idarî görevlerde çalışan
hâkimler arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek dokuz üyeden oluşur.
Kurul
üyeliğine önerilen adayların muvafakatları
aranır.
Kurul
Başkanı, kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul,
en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı
üzerine toplanır.
Kurul
üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler
yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan üyenin
yerine aynı usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin görev
süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve başlayıncaya kadar önceki
Kurul görevine devam eder.
Kurul
üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri
saklı kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için
uhdesinde kamu görevi bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi
bulunmayanlara ise (2000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı
ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde
damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz.
Kurul,
belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir;
ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer kurum ve
kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak
üzere toplantılarına katılmaya davet edebilir.
Kurulun
sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından
yerine getirilir.
Kurulun
görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça hazırlanarak
yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Bilgi
Edinme Hakkının Sınırları
Yargı
denetimi dışında kalan işlemler
MADDE
15. —
Yargı denetimi dışında kalan idarî işlemlerden kişinin çalışma
hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun
kapsamına dahildir. Bu şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin
yargı denetimine açılması sonucunu doğurmaz.
Devlet
sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE
16. — Açıklanması
hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, millî savunmasına ve
millî güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla
Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme
hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin
ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE
17. — Açıklanması
ya da zamanından önce açıklanması hâlinde,
ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve
kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
İstihbarata
ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE
18. —
Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin
bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ancak,
bu bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu
etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler bilgi
edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî
soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE
19. —
Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî soruşturmalarla
ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a)
Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak,
b)
Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya
da güvenliğini tehlikeye sokacak,
c)
Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d)
Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden
olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının
temin edilmesini güçleştirecek,
Bilgi
veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî
soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE
20. — Açıklanması
veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a)
Suç işlenmesine yol açacak,
b)
Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya
da suçluların kanunî yollarla yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye
düşürecek,
c)
Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d)
Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl
edecek,
Nitelikteki
bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929
tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18.6.1927
tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982
tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel
kanun hükümleri saklıdır.
Özel
hayatın gizliliği
MADDE
21. — Kişinin
izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği
kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel
ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine
haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı
kapsamı dışındadır.
Kamu
yararının gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum
ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber
verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin
gizliliği
MADDE
22. —
Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya belgeler, bu
Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî
sır
MADDE
23. —
Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve
kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması
kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Fikir
ve sanat eserleri
MADDE
24. —
Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme başvuruları
hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanır.
Kurum
içi düzenlemeler
MADDE
25. —
Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi
personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki
bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı dışındadır.
Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi
edinme hakları saklıdır.
Kurum
içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
MADDE
26. —
Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüş,
bilgi notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve
kuruluş tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı
kapsamındadır.
Bilimsel,
kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri uzmanlık
alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi,
birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve
kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi
edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye
ve mütalaa talepleri
MADDE
27. —
Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği
kaldırılan bilgi veya belgeler
MADDE
28. —
Gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda belirtilen
diğer istisnalar kapsamına girmiyor ise, bilgi edinme başvurularına açık
hâle gelir.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
Ceza
hükümleri
MADDE
29. — Bu
Kanunun uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kastı bulunan memurlar ve diğer
kamu görevlileri hakkında, işledikleri fiillerin genel hükümler çerçevesinde
ceza kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla, tâbi
oldukları mevzuatta yer alan disiplin cezaları uygulanır.
Bu
Kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz ve
kullanılamaz.
Rapor
düzenlenmesi
MADDE
30. —
Kurum ve kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üzere;
a)
Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b)
Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
c)
Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir
istatistik bilgileri,
d)
Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak
ya da bu nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi
veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
e)
Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile
bunların sonuçlarını,
Gösterir
bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının sonuna
kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili
ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya
da ilişkili oldukları bakanlık vasıtasıyla iletirler. Kurul, hazırlayacağı
genel raporu, söz konusu kurum ve kuruluşların raporları ile birlikte
her yıl Nisan ayının sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir.
Bu raporlar takip eden iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca
kamuoyuna açıklanır.
Yönetmelik
MADDE
31. — Bu
Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve usullerin belirlenmesine ilişkin
yönetmelik, Kanunun yayımını takip eden altı ay içinde Başbakanlık
tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulur.
Yürürlük
MADDE
32. — Bu
Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
33. — Bu
Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
